IZVEDENE JEDINICE SI

Jedinice koje su koherentno izvedene iz osnovnih jedinica SI, date su kao algebarski izrazi u obliku proizvoda stepenovanih osnovnih jedinica SI.

Izvedene jedinice SI sa posebnim nazivima i oznakama

 

Veličina

 Izvedena jedinica SI Izraženo
naziv

oznaka

drugim jedinicama SI

osnovnim jedinicama SI

frekvencija

herc

Hz

 

s-1

sila

njutn

N

 

m × kg × s-2

pritisak, naprezanje

paskal

Pa

N/m2

m-1 × kg × s-2

energija, rad, količina toplote

džul

J

N × m

m2 × kg × s-2

snaga (1), fluks zračenja

vat

W

J/s

m 2 × kg × s-3

naelektrisanje, količina elektriciteta

kulon

C

 

s × A

električni potencijal, razlika električnih potencijala, napon, elektromotorna sila

volt

V

W/A

m2 × kg × s-3 × A-1

električna otpornost

om

W

V/A

m2 × kg × s-3 × A-2

električna kapacitivnost

farad

F

C/V

m-2 × kg-1 × s4 × A2

električna provodnost

simens

S

A/V

m-2 × kg-1 × s3 × A2

magnetski fluks

veber

Wb

V × s

m2 × kg × s-2 × A-1

magnetska indukcija

tesla

T

Wb/m2

kg × s-2 × A-1

induktivnost

henri

H

Wb/A

m2 × kg × s-2 × A-2

svetlosni fluks

lumen

lm

 cd × sr( c )

m2 × m-2 × cd = cd

osvetljenost

luks

lx

lm/m2

m-2 × cd × sr= m-2 × cd

aktivnost radioaktivnog izvora

bekerel

Bq

 

s-1

apsorbovana doza, specifična predata energija, kerma

grej

Gy

J/kg

m2 × s-2

ekvivalentna doza

sivert

Sv

J/kg

m2 × s-2

katalitička aktivnost

katal

kat

  

s-1 × mol

ugao u ravni(2)

radijan(a)

rad

  

m × m-1=1(b)

prostorni ugao(2)

steradijan(a)

sr ( c )

  

m2 × m-2 =1(b)

(a)     Radijan i steradijan se mogu upotrebljavati u izrazima za izvedene jedinice da bi se pravila razlika između veličina različite prirode a iste dimenzije.

(b)     U praksi, simboli rad i sr se koriste gde to odgovara, ali izvedena jedinica “1” u opštem slučaju se izostavlja u kombinaciji sa numeričkom vrednošću.

(c)     U fotometriji, naziv streradijan i simbol sr se obično zadržavaju u izrazima za jedinice

(1) Posebni nazivi za jedinicu snage su: volt-amper (oznaka VA) koja se koristi za izražavanje prividne snage naizmenične električne struje i "var" (oznaka var) koja se koristi za izražavanje reaktivne električne snage.

(2) Jedinica ugla u ravni i jedinica prostornog ugla su izvedene jedinice sa dimenzijom jedan.

Definicije ovih jedinica su:

JEDINICA UGLA U RAVNI

Jedinica ugla u ravni je radijan. Radijan je ugao u ravni između dva poluprečnika kruga koji na njegovom obimu isecaju luk dužine jednake poluprečniku (1 rad=1 m/m=1).

JEDINICA PROSTORNOG UGLA

Jedinica prostornog ugla je steradijan. Steradijan je prostorni ugao s temenom u središtu lopte, koji na površini lopte zahvata površinu jednaku površini kvadrata određenog poluprečnikom te lopte (1 sr=1 m2/m2=1).

Druge izvedene jedinice SI

Neke izvedene jedinice navedene su u dokumentu OIML D2 Legal units of measurement, edition 1999.

Veći broj izvedenih jedinica, kao i nazivi i oznake fizičkih veličina na koje se one odnose, naveden je u standardu JUS-ISO 31, Veličine i jedinice, koji se sastoji iz sledećih delova:

Deo 0: Opšti principi
Deo 1: Prostor i vreme
Deo 2: Periodične i srodne pojave
Deo 3: Mehanika
Deo 4: Toplota
Deo 5: Elektricitet i magnetizam
Deo 6: Svetlost i srodna elektromagnetska zračenja
Deo 7: Akustika
Deo 8: Fizička hemija i molekularna fizika
Deo 9: Atomska i nuklearna fizika
Deo 10: Nuklearne reakcije i jonizujuća zračenja
Deo 11: Matematički znaci i simboli za upotrebu u fizičkim naukama i tehnologiji
Deo 12: Karakteristični brojevi
Deo 13: Fizika čvrstog stanja

Neke izvedene jedinice SI navedene u standardu JUS-ISO 31:1998

 

Veličina

Jedinica

Izraženo osnovnim jedinicama SI

naziv

oznaka

naziv

 oznaka

DEO 1: Prostor i vreme

površina

A, (S)

kvadratni metar

m2

m2

zapremina

V

kubni metar

m3

m3

brzina

v

metar u sekundi

m/s

m ×  s-1

ubrzanje

a

metar u sekundi na kvadrat

m/s2

m ×  s-2

ugaona brzina

w

radijan u sekundi

rad/s

s-1

ugaono ubrzanje

a

radijan u sekundi na kvadrat

rad/s2

s-2

DEO 3: Mehanika

gustina (zapreminska masa)

r

kilogram po kubnom metru

kg/m3

m-3 × kg

površinska masa

rA, (rS)

kilogram po kvadratnom metru

kg/m2

m-2 × kg

podužna masa

r l

kilogram po metru

kg/m

m-1 × kg

specifična zapremina

n

kubni metar po kilogramu

m3/kg

m3 × kg-1

moment inercije

I, J

kilogram kvadratni metar

kg × m2

m2 × kg

količina
kretanja

p

kilogram metar u sekundi

kg × m/s

m × kg × s-1

moment sile

M

njutn metar

N × m

m2 × kg × s-2

dinamička viskoznost

h , (m )

paskal sekunda

Pa × s

m-1 × kg × s-1

kinematička viskoznost

n

kvadratni metar u sekundi

m2/s

m2 × s-1

površinski napon

g , s

njutn po metru

N/m

kg × s-2

zapreminski protok

qV

kubni metar u sekundi

m3/s

m3 × s-1

maseni protok

qm

kilogram u sekundi

kg/s

kg × s-1

DEO 5: Elektricitet i magnetizam

površinsko naelektrisanje

s

kulon po kvadratnom metru

C/m2

m-2 × s × A

zapreminsko naelektrisanje

r , (h)

kulon po kubnom metru

C/m3

m-3 × s × A

jačina električnog polja

E

volt po metru

V/m

m × kg × s-3 × A-1

permitivnost

e

farad po metru

F/m

m-3 × kg-1 × s4 × A2

permeabilnost

m

henri po metru

H/m

m × kg × s-2 × A-2

gustina električne struje

J, (S)

amper po kvadratnom metru

A/m2

m-2 × A

podužna gustina električne struje

 A, (a )

amper po metru

A/m

m-1 × A
jačina magnetskog polja

H

amper po metru

A/m

m-1 × A

magnetski momenat

m

amper kvadratni metar

A × m2

m2 × A

specifična otpornost

r

om metar

W × m

m3 × kg × s-3 × A-2

specifična provodnost

g ,s

simens po metru

S/m

m-3 × kg-1×  s3 × A2
kružna frekvencija

       w

radijan u sekundi

rad/s

s-1

aktivna energija

W

džul

vat čas

J

W × h

m2 × kg × s-2

3600 × m2 × kg × s-2

DEO 4: Toplota

koeficijent podužnog širenja

a l

recipročni kelvin

1/K

K-1

toplotna provodnost

l

vat po metar kelvinu

W/(m × K)

m × kg × s-3 × K-1

entropija, toplotni kapacitet

S, C

džul po kelvinu

J/K

m2 × kg × s-2 × K-1

specifična termodinamička energija

u

džul po kilogramu

J/kg

m2 × s-2

specifična entropija, specifični toplotni kapacitet

s, c

džul po kilogram kelvinu

J/(kg × K)

m2